تبلیغات
روستای دهشیر - یزد - بررسی گسل دهشیر

آشنایی با روستای دهشیر واقع در 90 کیلومتری غرب مرکز استان یزد به سمت استان فارس

بررسی گسل دهشیر
ن : م. د ت : چهارشنبه 8 آذر 1391 ز : 02:46 ق.ظ
گسل دهشیر -بافق از گسلهای قوی در استان یزد و حتی کشور محسوب می شه ..
بررسی ساختار گسل  دهشیر
گسل دهشیر در دامنه جنوبی رشته شیرکوه قرار دارد و روند آن تقریباً مشابه با روند گسل اصلی زاگرس می‌باشد. این گسل منطقه مهمی از نظر ظهور سنگ‌های آمیزه رنگین به شمار می‌رود. به سمت غرب و جنوب غربی این گسل، چاله‌های گاوخونی، ابرکوه و سیرجان به وجود آمده‌اند (نبوی، 1355). گسل دهشیر به طول حدود 350 کیلومتر با جهت شمال غربی- جنوب شرقی از نایین آغاز شده و تا حوالی سیرجان ادامه می‌یابد (بربریان، 1367). یکی از مهمترین ویژگی‌های این گسل به فعالیت نئوتکتونیک آن مربوط می‌شود. در اطراف گسل اصلی و حتی در طول گسل‌های فرعی وابسته به آن، جابجایی آبراهه‌های خشک در رابطه با حرکت عمدتاً راست لغز گسل‌ها اتفاق افتاده است. این پدیده از طریق مطالعه عکس‌های هوایی و اطلاعات ماهواره‌ای و نقشه‌های مغناطیس هوایی منطقه کاملاً مشخص می‌شود. از سوی دیگر، رسوبات مزوزوییک و سنگ‌های آذرین نفوذی سنوزوییک در طول این گسل، مراحل دگرسانی هیدروترمال را که نشانه فعالیت تکتونیکی است نشان می‌دهند. فعالیت‌های هیدروترمال احتمالاً در اوایل کواترنر به خاطر دوباره فعال شدن عمل گسل تحت اثر حرکات کوهزایی بعد از پاسادنین روی داده‌اند. در طول منطقه گسلی، مخروط‌های آبرفتی جوان، در بالای مخروط‌های قدیمی‌تر شکل گرفته‌اند که این امر نشانه‌ای از بالا آمدگی منطقه آبگیر در منطقه گسلی می‌باشد. یک چنین پدیده‌های مورفولوژیکی بر روی هم نشان‌دهنده عملکرد جدید گسل دهشیر به شمار می‌روند. چشمه‌های تراورتن‌زا و گنبدهای مربوطه در طول گسل به چشم می‌خورند که اکثراً در طول درزهای تکتونیکی وابسته به آن پدید آمده‌اند. این درزها به موازات گسل اصلی کشیده شده‌اند. شاهد دیگر از حرکات تکتونیکی در این زون، با جبهه تند و مشخص کوه‌ها و تپه‌های مشرف بر گسل مشخص می‌شود. چنین پدیده‌ای را می‌توان در مناطقی از قبیل مزرعه عبدالله و غرب اکبرآباد مشاهده کرد که در این نقاط تراورتن‌های مسطح بریده شده و ایجاد پرتگاه کرده‌اند اما در مناطق مشرف بر چاله‌های کویری عملکرد گسل موجب ایجاد اختلاف ارتفاع شده است. در برخی نقاط خط گسل لایه‌های تراورتن را قطع کرده که نشان‌دهنده حرکت راستگرد با مؤلفه قائم است. گسل دهشیر، از دیدگاه لرزه‌شناسی، دارای ویژگی لرزه‌ای ساکن است که نشانه‌ای از زمین لرزه بزرگ مقیاس در محدوده آن مشاهده نمی‌شود (بربریان، 1967). با این وجود، برای داشتن یک دیدگاه محکم در مورد احتمال فعالیت آینده آن نیاز به مطالعه دقیق‌تر وجود دارد. هدف از این مقاله تجزیه و تحلیل نحوه عملکرد این گسل و اثرات ژئومورفولوژیک آن در منطقه است.

 تفسیر نقشه آنومالی ناحیه‌اى و باقیمانده منطقه

در بخش شرقى نقشه‌هاى ادامه فراسوآباده در تراز‌هاى پایین، دو مرز تند و طویل با گرادیان تیز وجود دارد که معرف دو گسل بزرگ دهشیر وتوران‌پشت مى‌باشند وکاملاً منطبق برگسل‌هاى موجود بر روى نقشه‌هاى زمین‌شناسى و تصاویر ماهواره‌اى مى‌باشند و چون این مرز در نقشه‌هاى ادامه فراسو در تراز‌هاى بالاتر نیز مشاهده مى‌شود حکایت از عمقى بودن و پى‌سنگى بودن این گسل‌ها مى‌باشد(شکل4).

در جنوب‌شرقى‌ گسل دهشیر در نقشه‌هاى ادامه فراسوآباده در تراز‌هاى پایین دو مرز تند با گرادیان تیز دیگر نیز وجود دارد که منطبق بر گسل‌هاى  دیزان و شهر‌بابک مى‌باشند همچنین در بخش شمال‌غربى‌گسل دهشیر نیز سه مرز تند با گرادیان تیز وجود دارد که منطبق برسه گسل دیگر مى‌باشند البته تمام این مرز‌ها (گسل‌ها) در نقشه‌هاى ادامه فراسو در تراز‌هاى بالاتر بتدریج محو مى‌گردند که حکایت از سطحى بودن آنها مى‌باشد(شکل4).

نقشه‌آنومالی باقیمانده آباده، هم به روش برازش چند جمله‌ای و هم به روش ادامه فراسو تهیه شده‌که شباهت زیادى با هم دارند(اشکال5 و6). در قسمت جنوب شرقی این نقشه‌ها یک آنومالی(A ) مشاهده ، که با توجه به نقشه زمین شناسی، مربوط به افیولیت‌های منطقه می‌باشد بررسى‌هاى صحرایى نشان مى‌دهد که عملکرد گسل‌هاى توران‌پشت و دیزان و شهر‌بابک بیشتر بصورت گسل‌هاى معکوس با مولفه راستگرد منجر به بالا آمدن پى‌سنگ و رخنمون افیولیت‌ها گشته که وجود آنومالى A در بخش جنوب‌شرقى گسل دهشیر در نقشه‌هاى آنومالى باقیمانده آن‌را تایید مى‌کند. در بخش‌ غربى گسل دهشیر نیز آنومالى دیگرى(‌ ) مشاهده که بنا به دلایل ذیل این دو آنومالى، یک آنومالى واحد بوده‌ که در طول زمان توسط گسل دهشیر جابجا شده‌اند.

1- از نظر هندسى شباهت زیادى بین شکل دوآنومالى A  و دربخش شرقى و غربى گسل دهشیر وجود دارد.

 2- دوآنومالىA   و به آنومالى‌هاى کوچکترى تقسیم مى‌شوند که از نظر موقعیت نسبت به همدیگر در دو طرف گسل کاملاً مشابه مى‌باشند.

3- دوآنومالى  A واز نظر لیتولوژى شبیه هم مى‌باشند بعبارتى در بخش شرقى گسل دهشیر  افیولیت‌ها رخنمون گسترده‌اى داشته(آنومالىA) لیکن در بخش غربى آن  افیولیت‌ها در چند

 

 

محل به‌صورت پراکنده رخنمون دارند(آنومالى) ولى از نظر واحد‌هاى سنگ‌شناسى کاملاً مشابه مى‌باشند.

4- مکانیسم گسل دهشیر با توجه به بررسى ساختارهاى ایجادشده در اطراف آن از جمله محور و سطح محورى چینها، جابجایى‌آبراهه‌ها، شکستگى‌هاى‌ریدل‌ و آنتى‌ریدل، درزه‌هاى کششى، تورق‌ها، دایک‌‌ها، و نهایتاً وضعیت تنش در منطقه بصورت یک گسل امتداد‌لغز راستگرد بوده که در بعضى قسمت‌ها داراى مولفه معکوس نیز مى‌باشد که دراینجا نیز جابجایى آنومالى‌ها در دو سوى گسل دهشیر عملکرد راستگرد آنرا مورد تایید قرار مى‌دهند.

 5- در این تحقیق میزان جابجایى گسل دهشیر با توجه به جابجایى دو آنومالى A  و   بطور میانگین حدود 60 کیلومترتخمین زده مى‌شود که با اندازه‌گیرى‌هاى قبلى نیز همخوانى دارد. به‌عقیده عمیدى‌گسل دهشیر رسوبات کرتاسه بالایى را حدود 50 کیلومتر جابجا کرده است[3] بعلاوه اخیراً با توجه به شواهد فعالیت‌هاى کواترنرى کل جابجایى در طول گسل دهشیر 15± 65 کیلومتر برآورد شده است[7].

البته افزایش شدت آنومالى‌ها در بخش شرقى نسبت به بخش غربى را مى‌توان مرتبط با گدازه های آتشفشانى منطقه دانست که در افزایش میدان مغناطیسی مؤثرهستند.

◊◊◊◊◊◊◊

نتیجه گیرى :

با توجه به آنچه یاد شده، دست‌آورد‌هاى این پژوهش را مى‌توان به‌صورت زیر خلاصه کرد.

1-      گسل دهشیر و توران‌پشت در نقشه‌هاى ادامه فراسو تا تراز‌هاى بالاتر نیز مشاهده مى‌شود که این حکایت از عمقى بودن و پى‌سنگى بودن این گسل‌ها مى‌باشد.

2-      گسل‌هاى توران‌پشت و دیزان و شهر‌بابک بیشتر بصورت گسل‌هاى معکوس با مولفه راستگرد منجر به بالا آمدن پى‌سنگ و رخنمون افیولیت‌ها گشته که وجود آنومالى A در بخش جنوب‌شرقى گسل دهشیر در نقشه‌هاى آنومالى باقیمانده آن‌را تایید مى‌کند

3-      در نقشه آنومالی باقیمانده آباده جابجایى آنومالى‌ها (A  و ) دردو سوى گسل دهشیر عملکرد راستگرد آن ‌را تایید مى‌کنند.

4-      میزان جابجایى گسل دهشیر با توجه به اندازه‌گیرى‌هاى انجام شده بطور میانگین حدود 60 کیلومترتخمین زده مى‌شود.




.:: نظرات ::.


می توانید دیدگاه خود را بنویسید
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
 
 

Powered By mihanblog.com Copyright © by http://dehshiri.mihanblog.com
This Themplate  By Theme-Designer.Com